Czy można cofnąć darowiznę i w jakich sytuacjach

Przekazanie nieruchomości umową darowizny przez osobę starszą na rzecz osoby obdarowanej, często dzieci, to wyraz zaufania, miłości lub wsparcia. Niemniej jednak życie pisze różne scenariusze, nierzadko relacje pomiędzy darczyńcą a obdarowanym ulegają pogorszeniu, a darczyńca zaczyna żałować swojej decyzji. Co w takiej sytuacji możną zrobić? Czy darowiznę można odwołać? Odpowiedź brzmi tak, ale pod pewnymi warunkami.

Kiedy można odwołać darowiznę?

Zgodnie z art. 898 § 1 Kodeksu cywilnego, darowiznę można odwołać, jeżeli obdarowany dopuścił się rażącej niewdzięczności względem darczyńcy.

Co to oznacza w praktyce? Rażąca niewdzięczność to nie zwykłe pogorszenie relacji czy brak kontaktu. Aby móc cofnąć darowiznę, muszą istnieć poważne oraz konkretne powody, które wyraźnie naruszają relacje międzyludzkie i normy społeczne.

Co może być uznane za rażącą niewdzięczność?

Do takich sytuacji zaliczymy np. rażące naruszenie obowiązków rodzinnych – np. brak pomocy w chorobie, zaniedbanie obowiązku alimentacyjnego. Zwykłe konflikty rodzinne, nieporozumienia czy brak odwiedzin nie wystarczają, by mówić o rażącej niewdzięczności 

Jak odwołać darowiznę?

1. Złóż pisemne oświadczenie o odwołaniu darowizny

Darowiznę można odwołać wyłącznie w formie pisemnej. Będzie ono wywoływać skutki prawne z chwilą doręczenia go obdarowanemu. Przy odwołaniu darowizny w postaci nieruchomości nie jest wymagane dochowanie formy aktu notarialnego, jednakże obdarowany będzie musiał zachować tę formę składając oświadczenie przenoszące własność nieruchomości na darczyńcę.

2. Wezwij obdarowanego do zwrotu darowizny

Samo złożenie oświadczenia o odwołaniu darowizny nie powoduje automatycznego zwrotu majątku. Obdarowany powinien zawrzeć z darczyńcą umowę zwrotnego przeniesienia własności.

3. W razie sporu – skieruj sprawę do sądu

Jeśli obdarowany nie uzna odwołania darowizny, darczyńca może złożyć pozew o nakazanie złożenia oświadczenia woli. Do sądu będzie należało ustalenie, czy istniały podstawy do uznania zachowania za rażąco niewdzięczne. Co ważne, to darczyńca będzie musiał wykazać, iż zachowanie obdarowanego było rażąco niewdzięczne.

Ile masz czasu na odwołanie darowizny?

Darczyńca ma rok od dnia, w którym dowiedział się o rażącej niewdzięczności obdarowanego, na złożenie oświadczenia o odwołaniu darowizny. Po upływie tego okresu, darowizna nie może być odwołana.

Czy obdarowany może sprzeciwić się odwołaniu darowizny? 

Obdarowany co do zasady po otrzymaniu oświadczenia woli darczyńcy o odwołaniu darowizny powinien zwrócić jej przedmiot. Może także zakwestionować powód cofnięcia darowizny, m.in. poprzez twierdzenie, iż jego zachowanie nie było przejawem rażącej niewdzięczności i przysługuje mu na mocy art. 189 k.p.c. możliwość wystąpienia do sądu o uznanie odwołania darowizny za nieskuteczne.

Przebaczenie wyklucza odwołanie darowizny 

Warto pamiętać, że darowizna nie może być odwołana z powodu rażącej niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył.

Jeśli darczyńca w chwili przebaczenia nie miał pełnej zdolności do czynności prawnych, przebaczenie i tak będzie ważne, jeśli nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji prawnej.